Przepisy

🚫 Boisko bez dotykania

Podczas gry zawodnicy z pola nie mogą dotykać żadnego elementu boiska – między innymi dna basenu, lin czy bramek. Cała gra odbywa się w wodzie, dlatego zawodnicy muszą przez cały czas utrzymywać się na jej powierzchni.

🔴 Strefa zmian

Za każdą linią bramkową, po stronie ławek rezerwowych, znajduje się strefa zmian. To właśnie w tym miejscu zawodnik powinien się znaleźć po wykluczeniu.

📍 Oznaczenia boiska

Na boisku znajdują się oznaczenia ułatwiające zawodnikom i sędziom ocenę odległości oraz położenia w czasie gry. Poszczególne strefy mogą być oznaczone za pomocą boi, pachołków, koralików umieszczonych na linach lub innych oznaczeń.

Najważniejsze z nich to:

• 🔴 2 m – oznaczenie strefy 2 metrów,

• 🔴 5 m – oznaczenie miejsca wykonywania karnych,

• 🟡 6 m – oznaczenie linii 6 metrów,

• ⚪ środek boiska – oznaczenie połowy boiska.

🔴 Strefa 2 metrów

Strefa 2 metrów przed bramką i obok bramki ma szczególne znaczenie dla drużyny atakującej.

Zawodnik atakujący nie może znajdować się w strefie 2 metrów, bez posiadania piłki. Jeśli wpłynie do tej strefy przed piłką, sędzia odgwizduje kontrafaul, a drużyna przeciwna przejmuje piłkę.

W tej sytuacji ważne jest pojęcie „linii piłki”. Jeżeli piłka znajduje się bliżej bramki niż linia 2 metrów, zawodnik bez posiadania piłki może znaleźć się na jej wysokości wpływając w strefę 2 metrów, gdy zostanie wykonane podanie w tył zawodnik musi niezwłocznie opuścić oznaczoną strefę. 

🟡 Strefa 6 metrów

Linia 6 metrów wyznacza kolejną ważną strefę boiska. Ma ona znaczenie między innymi przy wykonywaniu rzutów oraz w niektórych sytuacjach ofensywnych.

Dokładne zasady dotyczące rzutów i tego, co zawodnik może zrobić po faulu, wyjaśniamy w sekcji „Rzuty”.

🤲 Jedna ręka

Jeżeli zawodnik z pola złapie piłkę obiema rękami, sędzia odgwizduje kontrafaul, potocznie nazywany „dwie ręce”. Piłka zostaje wtedy przyznana drużynie przeciwnej.

Wyjątek stanowi bramkarz, który jako jedyny zawodnik w drużynie może trzymać piłkę obiema rękami.

🌊  Piłka „topiona”

Piłki nie można celowo zanurzać pod wodą podczas walki o jej utrzymanie. Takie przewinienie nazywane jest „piłką topioną” i jest kontrafałem – piłka trafia do drużyny przeciwnej.

W przypadku bramkarza zasada jest jeszcze bardziej istotna. Jeżeli bramkarz utopi piłkę, sędzia może podyktować rzut karny.

🏊 Co można robić z piłką?

Zawodnik może płynąć z piłką, podawać ją oraz rzucać na bramkę. 

💦 Chlapanie

Chlapanie wodą może być elementem walki o pozycję, ale celowe chlapanie na przeciwnika jest niedozwolone. W zależności od sytuacji takie zachowanie może zostać ukarane nawet wykluczeniem zawodnika.

🚫 Dno basenu nie pomaga

Zawodnicy z pola nie mogą wykorzystywać dna basenu, aby uzyskać przewagę nad przeciwnikiem. Oznacza to, że podczas aktywnej akcji nie wolno odbijać się od dna, aby np. szybciej wyskoczyć do piłki, oddać rzut czy zyskać lepszą pozycję.

Jeżeli jednak zawodnik, który nie bierze czynnego udziału w akcji, przypadkowo odbije się od dna, samo takie odbicie nie powoduje przewinienia.

🥅 Kiedy jest bramka?

Bramka zostaje uznana, gdy piłka całym swoim obwodem przekroczy linię bramkową, znajdującą się pomiędzy słupkami bramki i pod poprzeczką.

🏆 Kto wygrywa?

Zwycięża drużyna, która po zakończeniu meczu ma na swoim koncie więcej zdobytych bramek.

W przypadku remisu nie rozgrywa się dogrywki – od razu przechodzi się do rzutów karnych.

W serii bierze udział pięciu zawodników z każdej drużyny oraz bramkarze.

🏐 Dlaczego piłki mają różne rozmiary?

W piłce wodnej wykorzystuje się różne rozmiary piłek. Piłka damska jest mniejsza od piłki używanej w rozgrywkach męskich, co ułatwia jej kontrolowanie jedną ręką.

Mniejszymi piłkami grają również młodsze dzieci. Dzięki temu łatwiej jest im nauczyć się prawidłowego chwytu, podawania i operowania piłką jedną ręką.

🏊 Początek kwarty

Każda kwarta rozpoczyna się od napłynięcia zawodników do piłki. Sam gwizdek sędziego nie uruchamia jeszcze zegarów. Zarówno czas główny, jak i czas akcji zaczynają być odliczane w momencie pierwszego kontaktu zawodnika z piłką.

⏱️ Zegar główny

Zegar główny odmierza czas pozostały do końca danej kwarty meczu. Na tablicy wyników wyświetlany jest również aktualny wynik spotkania, dzięki czemu w jednym miejscu można śledzić zarówno czas gry, jak i liczbę zdobytych bramek.

Zegar jest zatrzymywany po każdym gwizdku sędziego, między innymi po:

• faulu,

• zdobyciu bramki,

• wyjściu piłki poza pole gry,

• innych sytuacjach wymagających przerwania gry.

Po wznowieniu gry zegar ponownie zaczyna odliczać czas w momencie kontaktu zawodnika z piłką.

🔄 Zegar czasu akcji

Zegar czasu akcji pokazuje, ile czasu drużyna ma na zakończenie swojej akcji ofensywnej.

Czas akcji resetuje się przy jednoznacznej zmianie posiadania piłki.

W zależności od sytuacji na zegarze może pojawić się 28 lub 18 sekund.

28 sekund pojawia się między innymi po zmianie posiadania piłki, np. po zdobyciu bramki.

18 sekund obowiązuje w określonych sytuacjach, takich jak:

• wykluczenie zawodnika, 

Ważne: jeśli w momencie wykluczenia drużyna atakująca ma więcej czasu niż 18s to czas nie jest skracany.

• rzut rożny,

• oddanie rzutu na bramkę, jeżeli drużyna nadal utrzyma się przy piłce.

Ważne: czas akcji zaczyna być odliczany dopiero od pierwszego kontaktu z piłką, a nie od samego gwizdka sędziego.

⏰ Co jeśli czas akcji się skończy?

Następuje zmiana posiadania piłki i do ataku przechodzi druga drużyna.

🥅 Co dzieje się po zdobyciu bramki?

Zawodnicy ustawiają się na swoich połowach boiska. Gra zostaje wznowiona, zwyczajowo od środka boiska. Po wznowieniu rozpoczyna się nowe odliczanie czasu akcji.

💡 Dwa zegary – dwa różne zadania

⏱️ ZEGAR GŁÓWNY → czas pozostały do końca kwarty + aktualny wynik
🔄 ZEGAR AKCJI → czas pozostały drużynie na przeprowadzenie akcji

Oba zegary są zatrzymywane podczas przerw w grze i ponownie uruchamiane przy prawidłowym wznowieniu gry i pierwszym kontakcie z piłką.

🧤 Bramkarz

Bramkarz jest jedynym zawodnikiem, który może korzystać ze specjalnych uprawnień bramkarskich. Można go łatwo rozpoznać po czerwonym czepku.

Bramkarz może występować z numerem 1 lub 13. Zawodnicy z pola otrzymują numery od 1 do 15, z uwzględnieniem numerów bramkarskich.

Czepek bramkarza ma czerwony kolor, ale jego nauszniki oraz numer odpowiadają kolorowi czepków jego drużyny, dzięki czemu można rozpoznać zarówno pozycję zawodnika, jak i drużynę, w której gra.

🧢 Czepki i numery

Czepki pełnią ważną funkcję podczas meczu – przede wszystkim pozwalają łatwo rozróżnić obie drużyny oraz zidentyfikować poszczególnych zawodników.

Drużyny występują w czepkach w kontrastujących kolorach – jasnym i ciemnym. Dzięki temu zawodnicy, sędziowie oraz osoby przy stoliku sędziowskim mogą bez problemu rozpoznać, do której drużyny należy dany zawodnik. Każdy zawodnik ma również swój numer. Jest on wykorzystywany między innymi do identyfikacji zawodnika podczas meczu.

Przykład:
🔵 Zawodnik z numerem 9 zdobywa bramkę → sędziowie odnotowują, kto zdobył gola.
🟡 Zawodnik z numerem 3 popełnia przewinienie skutkujące rzutem karnym → numer pozwala jednoznacznie wskazać zawodnika.

🔄 Zmiany zawodników

W piłce wodnej nie ma limitu liczby zmian – zawodnicy mogą być wielokrotnie zastępowani przez rezerwowych.

W Polsce drużyna może mieć na ławce 7 zawodników z pola oraz dodatkowego bramkarza.

Zmiany mogą odbywać się zarówno podczas przerw w grze, jak i w trakcie trwania akcji.

🥅 Zmiana po bramce

Po zdobyciu bramki gra zostaje wznowiona dopiero wtedy, gdy zawodnicy obu drużyn zajmą prawidłową pozycję.

To moment, w którym można również dokonać zmiany zawodników. Rezerwowi mogą wejść do wody, a sędziowie czekają na właściwą liczbę zawodników po obu stronach przed wznowieniem gry.

🔴 Zmiana po wykluczeniu

Po wykluczeniu zawodnika jego drużyna może wprowadzić do gry zawodnika rezerwowego zgodnie z zasadami dotyczącymi wykluczeń i powrotu do gry. Zawodnik wykluczony musi wejść do strefy zmian i wynurzyć głowę, dopiero wtedy zmiennik lub on sam może wrócić do gry. Nie wystarczy zmiana posiadania piłki. Jedynym odstąpieniem od tej zasady jest zdobycie bramki. 

⚡ Zmiana lotna

Zawodnik rezerwowy wchodzi do wody poza polem gry, za linią bramkową, a następnie porusza się poza boiskiem wzdłuż swojej połowy. Czeka tam na zawodnika, którego ma zmienić.

Kiedy zawodnik z pola wypływa poza boisko w wyznaczonym miejscu, obaj zawodnicy muszą przybić piątkę, a rezerwowy wpływa na boisko i kontynuuje grę.

Zawodnik oczekujący na zmianę lotną może przebywać w tej strefie przez dwie akcje ofensywne swojej drużyny. Jeżeli w tym czasie nie dojdzie do zmiany, musi wrócić na ławkę rezerwowych.

Dzięki zmianom lotnym zawodnicy mogą być wymieniani szybko i bez konieczności zatrzymywania całej akcji.

🧤 Bramkarz

Bramkarz to ostatnia linia obrony i zawodnik odpowiedzialny za ochronę własnej bramki. Jego rola nie kończy się jednak na bronieniu strzałów.

Bramkarz pomaga również w rozgrywaniu akcji, rozpoczyna atak swojej drużyny oraz obserwuje sytuację na całym boisku. W obronie powinien podpowiadać kolegom i ustawiać drużynę, dlatego musi bardzo dobrze widzieć rozwój akcji.

1️⃣ i 5️⃣ Skrzydła

Skrzydła grają szeroko po obu stronach boiska. Ich zadaniem jest między innymi budowanie i rozwijanie akcji, stwarzanie możliwości podania oraz wykorzystywanie wolnej przestrzeni.

Dzięki szerokiemu ustawieniu mogą również rozciągać obronę przeciwnika i tworzyć miejsce dla pozostałych zawodników.

2️⃣ i 4️⃣ Półskrzydła

Półskrzydła są zawodnikami, którzy w dużej mierze napędzają atak.

To właśnie oni często odpowiadają za rozwijanie akcji, szukanie możliwości podania i tworzenie sytuacji, z których drużyna może zagrozić bramce przeciwnika.

3️⃣ Obrona centra / rozgrywający

Pozycja 3 jest niezwykle ważna zarówno w obronie, jak i w ataku.

W obronie zawodnik ten odpowiada za obronę centra przeciwnika i pomaga organizować grę defensywną. W ataku natomiast jest w stanie najlepiej kierować grą całej drużyny, podejmując decyzje dotyczące rozwoju akcji i rozdzielając piłkę pomiędzy pozostałych zawodników.

6️⃣ Center

Center to zawodnik grający najbliżej bramki przeciwnika. Jest bardzo ważnym elementem ataku.

Jednym z jego najważniejszych zadań jest wypracowywanie wykluczeń poprzez walkę o pozycję i wykorzystywanie sytuacji przy bramce przeciwnika. Center może również otrzymać piłkę i stworzyć bezpośrednie zagrożenie pod bramką.

↔️ Prawa i lewa strona

Na grafice pozycje 1 i 2 znajdują się po prawej stronie ataku. Jest to tak zwana „niewygodna strona” dla zawodników praworęcznych.

Dlaczego? Z tej strony trudniej jest wygodnie złapać piłkę na prawą rękę i od razu przygotować się do dalszej akcji. Dla zawodników leworęcznych nie stanowi to takiego problemu – dlatego leworęczni zawodnicy są szczególnie cenni na tej stronie boiska.

🔄 Pozycja to nie wszystko

Podczas meczu zawodnicy cały czas się przemieszczają, a ustawienie może zmieniać się w zależności od sytuacji i przyjętej taktyki.

Dlatego dobry zawodnik powinien nie tylko znać swoją podstawową pozycję, ale również umieć odnaleźć się na każdej pozycji i rozumieć zadania swoich kolegów. W dynamicznej grze właśnie ta elastyczność pozwala drużynie sprawnie reagować na wydarzenia w wodzie.

🟨 Wykluczenie na 18 sekund – przewinienie główne

To najczęściej spotykany rodzaj wykluczenia. Zawodnik po przewinieniu musi udać się do strefy zmian po swojej stronie boiska.

Wykluczony zawodnik lub jego zmiennik może wrócić do gry po upływie 18 sekund, a także wcześniej, jeśli jego drużyna odzyska posiadanie piłki lub któraś z drużyn zdobędzie bramkę.

Takie wykluczenie może zostać podyktowane m.in. za:

• przeszkadzanie w wykonaniu rzutu wolnego – np. nieodsunięcie się od sfaulowanego zawodnika, odepchnięcie go lub nieoddanie piłki,

• próbę zablokowania podania lub strzału obiema rękami poza własnym defensywnym obszarem 6 m,

• umyślne ochlapanie przeciwnika,

• dotknięcie przeciwnika w twarz, nawet nieumyślne,

• utrudnianie zawodnikowi ataku przemieszczania się, przytrzymywania go obiema rękami

• próbę kopnięcia lub uderzenia przeciwnika,

🎯 Spowodowanie rzutu karnego - przewinienie główne

Rzut karny może zostać podyktowany m.in. za:

• faul od tyłu w odpowiedniej strefie przy bramce – w strefie 2 m po bokach i 6 m z przodu, jeśli przed zawodnikiem ataku nie znajduje się inny obrońca,

• utopienie piłki przez bramkarza,

• niewypłynięcie zawodnika po wykluczeniu,

• nieprawidłowo wykonaną zmianę,

• nieprawidłowe wykorzystanie timeoutu, - błąd trenerski

• sytuacje związane z wykluczeniem bez prawa zamiany na 4 minuty.

Trzecie przewinienie główne

Jeżeli zawodnik otrzyma trzecie przewinienie główne, nie może już kontynuować gry w tym meczu.

Zawodnik musi udać się na ławkę rezerwowych i rozwiązać czepek. Drużyna może wprowadzić za niego zmiennika.

🔄 Wykluczenie z prawem zamiany

To wykluczenie stosuje się przy większej brutalności, np. przy kopnięciu lub uderzeniu. Dużo zależy tutaj od interpretacji sędziego.

Zawodnik nie może już kontynuować gry w meczu. Opuszcza pole gry, a następnie pole zawodów i zdejmuje czepek. Drużyna może od razu wprowadzić za niego zmiennika.

🟥 Wykluczenie bez prawa zamiany – 4 minuty

To kara za brutalne lub agresywne zachowanie. Zawodnik otrzymuje czerwoną kartkę i musi opuścić pole gry. Może zostać zastąpiony dopiero po 4 minutach gry.

W tych sytuacjach sędzia może również zdecydować o dodatkowej karze, np. wykluczeniu zawodnika z kolejnych meczów.

↔️ Wykluczenie obustronne

Czasami przewinienie dotyczy zawodników obu drużyn. Wtedy zawodnik z każdej drużyny może zostać jednocześnie wykluczony.

W standardowej sytuacji obaj zawodnicy otrzymują 18 sekund wykluczenia. Obie drużyny grają w tym czasie w osłabieniu, a piłkę zachowuje drużyna, która była w ataku. Czas akcji pozostaje taki, jaki był w momencie wykluczenia.

Wykluczenie obustronne może wystąpić również w innych wariantach, np. z prawem zamiany albo z karą 4-minutową. Możliwe są także sytuacje mieszane, w których zawodnicy obu drużyn otrzymują różne rodzaje kar.

🟨🟥 Żółte i czerwone kartki

Kartki dotyczą nie tylko zawodników, ale również trenerów.

Żółta kartka może zostać przyznana za kłócenie się z sędzią lub zachowanie niesportowe.

Czerwona kartka może zostać pokazana przy powtarzaniu takich zachowań. Trener może otrzymać kartkę również za opuszczenie wyznaczonej dla niego strefy. Trener nr 2 za wyjście ze swojej strefy może otrzymać tylko czerwoną kartkę.

🎯 Rzut karny

Rzut karny jest wykonywany po podyktowaniu go przez sędziego. Zawodnik wykonuje go z dowolnego miejsca na linii 5 m od bramki.

Rzut musi zostać wykonany natychmiast po gwizdku sędziego i płynnym ruchem. Nie można wykonywać tzw. „machania” przed oddaniem rzutu.

Co dzieje się później?

• 🧤 Bramkarz obroni rzut → gra toczy się dalej.

• 🥅 Piłka odbije się od słupka lub poprzeczki → rzut jest niewykorzystany, ale piłka pozostaje w grze. Zawodnicy mogą do niej napłynąć i kontynuować akcję.

• 🧤 Bramkarz obroni i wybije piłkę poza boisko → drużyna atakująca otrzymuje rzut rożny.

Jeżeli rzut karny zostanie podyktowany dokładnie w momencie zakończenia kwarty, w wodzie pozostają tylko bramkarz i zawodnik wykonujący rzut karny. Po wykonaniu rzutu nie ma już dalszej akcji.

Taka sama zasada obowiązuje podczas serii rzutów karnych rozstrzygających mecz — po wykonaniu rzutu nie jest kontynuowana akcja.

🤽🏻‍♂️ Rzut wolny

Rzut wolny jest wykonywany bezpośrednio po faulu. Nie jest to osobny „przydzielony” rzut — zawodnik po prostu wznawia grę z miejsca przewinienia.

Aby oddać bezpośredni strzał na bramkę, zawodnik musi znajdować się za linią 6 m. Sędzia może dodatkowo zasygnalizować podniesioną ręką, że bezpośredni strzał jest możliwy.

Jeśli faul został popełniony np. na 4 m, zawodnik może wynieść piłkę za linię 6 m i stamtąd oddać rzut.

Rzut wolny należy wykonać płynnym ruchem — bez tzw. „machania”. Można jednak podrzucić piłkę. Wtedy zawodnik wznawia grę, a obrońca może rozpocząć obronę.

Jeżeli zawodnik odda bezpośredni strzał na bramkę, będąc przed linią 6 m, bramka nie zostaje uznana, a piłkę otrzymuje drużyna przeciwna.

↩️ Rzut rożny

Rzut rożny jest przyznawany, gdy:

• bramkarz wybije piłkę poza boisko,

• zawodnik drużyny broniącej wybije lub wyrzuci piłkę poza boisko.

Wykonuje się go z rogu boiska, z linii 2 m.

Z rzutu rożnego można bezpośrednio oddać strzał na bramkę.

⚖️ Rzut neutralny

Rzut neutralny stosuje się wtedy, gdy sędzia nie jest pewien, której drużynie powinien przyznać piłkę. Może być również zarządzony, gdy sędziowie równocześnie wskażą przeciwne kierunki.

Do rzutu neutralnego przystępuje po jednym zawodniku z każdej drużyny. Sędzia rzuca piłkę na środek pomiędzy nimi. Drużyna zawodnika, któremu uda się zdobyć piłkę, kontynuuje grę.

🧤 Wznowienie od bramki

Wznowienie od bramki następuje, gdy piłka trafia do bramkarza po akcji drużyny przeciwnej.

Może się tak stać np. gdy:

• zawodnik odda niecelny strzał, po którym piłka wypadnie poza boisko,

• piłka po bloku obrońcy wypadnie poza boisko.

Wtedy gra zostaje wznowiona przez bramkarza.

🏊‍♂️ Wznowienie po bramce

Po zdobyciu bramki gra rozpoczyna się ponownie ze środka boiska.

Przed wznowieniem zawodnicy obu drużyn muszą znajdować się na swoich połowach boiska. Po wznowieniu rozpoczyna się kolejna akcja.